Elektriciteit is de elektrische energie die via het stroomnet uw woning binnenkomt en apparaten, verlichting, warmtepompen, laadpalen en andere systemen laat werken. Voor uw energierekening wordt elektriciteit vooral gemeten in kilowattuur (kWh). Vermogen wordt uitgedrukt in watt (W) of kilowatt (kW).
Deze pagina is het startpunt voor onze uitleg over stroom thuis: van spanning en vermogen tot de slimme meter, zonnepanelen, dynamische tarieven, elektriciteitsverbruik en uw aansluiting.
Elektriciteit in het kort
- Volt (V): elektrische spanning.
- Ampère (A): elektrische stroomsterkte.
- Watt (W) en kilowatt (kW): het vermogen dat een apparaat op een bepaald moment vraagt.
- Kilowattuur (kWh): de hoeveelheid elektrische energie die u over een periode gebruikt of opwekt.
- Uw energiemeter registreert afname en, bij geschikte installaties, teruglevering.
- Uw netbeheerder beheert de aansluiting en het lokale elektriciteitsnet; uw energieleverancier verkoopt de geleverde elektriciteit en het contract.
Wat is het verschil tussen kW en kWh?
Een kilowatt (kW) zegt iets over vermogen. Een kilowattuur (kWh) zegt iets over energie. Een apparaat van 2 kW dat een half uur op vol vermogen draait, gebruikt in theorie 1 kWh elektriciteit.
Voor het vergelijken van energieleveranciers is vooral uw jaarlijkse kWh-verbruik belangrijk. Voor de capaciteit van uw aansluiting, laadpaal, warmtepomp of batterij speelt juist het vermogen in kW een grote rol.
Hoe komt elektriciteit uw woning binnen?
Elektriciteit wordt via het openbare net naar uw aansluiting gebracht. Vanaf de aansluiting loopt de stroom via de elektriciteitsmeter en groepenkast naar de elektrische circuits in uw woning. Uw netbeheerder is verantwoordelijk voor het net en de aansluiting tot het overdrachtspunt; voor installaties achter de meter bent u als woningeigenaar of gebruiker zelf verantwoordelijk.
1-fase en 3-fasen aansluiting
Nederlandse woningen kunnen een 1-fase- of 3-fasenaansluiting hebben. Een 3-fasenaansluiting kan meer vermogen verdelen over meerdere fasen en kan relevant zijn voor zware elektrische apparatuur. Een zwaardere aansluiting is echter niet automatisch nodig zodra u elektrisch gaat koken, een warmtepomp plaatst of een auto thuis laadt.
Onderzoek dat de Rijksoverheid in juni 2026 publiceerde laat zien dat veel huishoudens deze toepassingen ook binnen een bestaande aansluiting kunnen gebruiken, bijvoorbeeld door laadvermogen en apparaten slimmer aan te sturen. Vraag daarom eerst uw netbeheerder en installateur wat technisch nodig is voordat u een verzwaring aanvraagt.
Slimme en digitale meters vanaf 2026
Sinds 1 januari 2026 moet een woning zonder geschikte moderne meter een slimme of digitale meter laten plaatsen. Een slimme meter verzendt meterstanden automatisch naar de netbeheerder. Kiest u voor een digitale meter zonder communicatie, dan geeft u de meterstanden zelf door.
Een slimme meter is vooral relevant bij dynamische energiecontracten, energie-apps en gedetailleerd verbruiksinzicht. Lees onze aparte gids over de slimme meter voor privacy, uitlezen en de regels vanaf 2026.
Hoeveel elektriciteit gebruikt een huishouden?
Het elektriciteitsverbruik verschilt sterk per huishouden. Aantal bewoners, woningtype, elektrische auto, warmtepomp, airconditioning, elektrisch koken en zonnepanelen kunnen het verbruik veranderen. Gebruik daarom uw eigen jaarafrekening in plaats van één algemeen gemiddelde.
Bekijk onze actuele uitleg over gemiddeld elektriciteitsverbruik voor CBS-cijfers en voorbeelden per huishoudgrootte.
Elektriciteitstarief: wat betaalt u werkelijk?
Uw elektriciteitsrekening bestaat niet uit alleen de kWh-prijs. U betaalt onder meer het leveringstarief van de energieleverancier, vaste leveringskosten, energiebelasting, btw en netbeheerkosten. Bij zonnepanelen kunnen terugleververgoeding en terugleverkosten eveneens relevant zijn.
Lees daarom ook onze uitleg over leveringskosten en gebruik uw jaarafrekening om leveranciers op dezelfde uitgangspunten te vergelijken.
Vast, variabel of dynamisch stroomcontract
- Vast: het afgesproken leveringstarief staat gedurende de contractperiode vast.
- Variabel: de leverancier kan het tarief volgens de contractvoorwaarden periodiek wijzigen.
- Dynamisch: elektriciteit kan per kwartier of per uur worden afgerekend, afhankelijk van het contract.
Bij dynamische elektriciteit wordt het moment van verbruik belangrijk. Dat maakt slimme aansturing van een laadpaal, warmtepomp of thuisbatterij relevanter dan bij een traditioneel vast contract.
Zonnepanelen: zelf gebruiken of terugleveren
Met zonnepanelen wekt u zelf elektriciteit op. Stroom die op hetzelfde moment in huis wordt gebruikt, hoeft niet eerst van het net te worden afgenomen. Een overschot kan worden teruggeleverd.
De salderingsregeling geldt nog tot en met 31 december 2026 en stopt op 1 januari 2027. Daardoor wordt het vanaf 2027 belangrijker om directe eigen consumptie, terugleververgoeding en eventuele terugleverkosten samen te beoordelen.
Thuisbatterij en energiebeheer
Een thuisbatterij kan elektriciteit opslaan voor een later moment. Een energie- of home-energy-managementsysteem kan daarbij verschillende apparaten aansturen op basis van opwek, verbruik, batterijstatus en eventueel energieprijzen.
Een EMS is geen garantie op een vaste besparing. De waarde hangt af van uw apparatuur, contract, flexibiliteit en de regels waarmee het systeem daadwerkelijk rekening kan houden.
Elektrische rekentools
Wilt u vermogen of energie-eenheden omrekenen? Gebruik onze energie-rekentools voor onder meer watt, kilowatt, ampère, volt, joule en kWh.
Veelgestelde vragen over elektriciteit
Broncontrole
Deze pagina is gecontroleerd op 17 augustus 2026. Voor de actuele regels rond slimme en digitale meters en de capaciteit van huishoudelijke aansluitingen zijn publicaties van de Rijksoverheid gebruikt.